Genel

Manda ve Himaye Nedir ?

Merhaba sevgili öğrenciler, bu yazımızda manda ve himaye nedir manda ve himaye ne demek gibi sorularınızı yanıtlamaya çalıştık. Tarih dersinde karşınıza çıkabilecek manda ve himaye kavramı ile ilgili aklınızı karıştıran tüm soruların cevabı burada. İyi okumalar!

Manda ve Himaye Nedir?

Manda ve himaye nedir sorusu,Tarih dersinde özellikle Kurtuluş Savaşı konusu sırasında öğrencilerin karşısına çıkmaktadır. Manda ve himaye nedir sorusunu tek tek açıklamak istiyoruz.

Manda Nedir?

Manda sözcüğünün Türk Dil Kurumu’ndaki (TDK) anlamı, “Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra bazı az gelişmiş ülkeleri, kendi kendisini yönetecek seviye eriştirip bağımsız bir devlet haline getirene kadar Birleşmiş Milletler Cemiyeti adına yönetmek için bazı güçlü ve büyük devletlere verilen vekillik yetkisidir.” şeklindedir.

Manda kavramını daha basit bir ifadeyle anlatalım. Manda, kendi kendi yönetecek gücü olmayan ülkelerin, onları güçlü bir devlet haline getirecek ülkelere kendileri yönetmesi için verdikleri vekillik yetkisine denir. Manda olgusu, birinci dünya savaşının ardından ortaya çıkmıştır. Manda etkisi yönetim başka birine teslim edilene kadar devam edecektir.

Himaye Nedir?

Himaye sözcüğünün Türk Dil Kurumu’ndaki (TDK) anlamı, “koruma, koruyuculuk, gözetme, gözetim, esirgeme” şeklindedir.

Himaye kavramını daha açık bir dil ile ifade edelim. Himaye, kendisini koruyacak gücü olamyan ülkelerin kendilerini koruması için bir ülke bulmasına denir. Kendisini savunacak konumda olmayan ülkeler, başka bir ülkenin kendisini korumasını talep eder. Günlük hayatta kullanılan “onun himayesi altına girmek” tabirindeki himaye sözcüğü ile aynı anlama gelir. Zayıf ülke, güçlü ülkenin himayesi altına girer. Buradaki himaye sözcüğünü daha iyi anlamak için cümleyi şu şekilde de değiştirebilirsiniz: Zayıf ülke, güçlü ülkenin koruması, gözetimi altına girer.

manda ve himaye nedir

Manda ve Himaye Ne Demek?

Manda ve himaye nedir sorusuna cevap verdik. Peki, manda ve himaye kavramları ne zaman ortaya çıktı. Manda ve himaye, birinci dünya savaşı sırasında ve sonrasında ortaya çıkmıştır. Savaştan yenik çıkan ülkeler, kendilerini koruyamayacak kadar güçsüz bir duruma düştüğü için düşman ülkeler tarafından fethedilmek istenmez. Bu nedenle güçlü ülkelerle anlaşmalar yaparak onlardan kendi ülkelerini korumalarını ister. Güçlü ülkeler de çıkarları doğrultusunda zayıf ülkeleri, diğer ülkelerde korurlar.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Wilson İlkeleri’ne göre İtilaf Devletleri herhangi bir toprak almıyordu. Toprak alamayan sömürgeci devletler, kendilerini yönetecek gücü olmayan zayıf ülkeleri himayesi altına aldılar ve onları manda yönetimi uyguladılar. İngiltere, birinci dünya savaşısından sonra Filistin, Ürdün, Irak ve bazı Arap bölgelerini manda yönetimiyle yönetmiştir. Fransa ise Suriye ve Lübnan gibi ülkelerin kaynaklarını sömürmek kaydıyla manda yönetimini ele almıştır.

1918 yılında İngiltere ve Fransa bir araya gelerek Orta Doğu hakkında bir bildiri yayınlar. Bildiride Orta Doğu ülkelerine, Türkler tarafından zulüm uygulandığı ve bu bölgelerin kurtarılması gerektiğini aktarır. İngiltere ve Fransa, bu bildiriden sonra Türkler ile savaş içinde olduklarını açıklar. Arap devletleri, İngiltere ve Fransa’nın yalanına inanarak bağımsızlık elde edeceklerini düşünürler. Ancak, bu tamamen Avrupa devletlerinin çıkarları doğrultusunda gelişen bir galibiyet stratejisiydi. İngiltere ve Fransa, Orta Doğu ülkelerini manda ve himaye ile aralarında paylaşmıştır.

Benzer bir durum Osmanlı Devleti’nde de yaşandı. Sevr Antlaşması imzalayan Osmanlı Devleti’nin gidişatı yavaş yavaş Amerikan mandasına doğru ilerliyordu. Bu nedenle Erzurum Kongresi’nden en çok üzerinde durulan konu Amerikan mandası olmuştur.

Kolordu Kurmay Başkanı Ahmet Zeki, Mustafa Kemal’e Amerikan mandası fikrine yatkın olduğunu söylüyordu. Anadolu’da ve bazı bölgelerde mandanın kabul edilmesi daha doğru olacağını iletmişti. Ancak Mustafa Kemal Atatürk yaptığı araştırmalar sonra manda ve himayeyi reddetmiştir. 4 Eylül 1919 tarihinde Sivas Kongresi’nde alınan kararlardan bir tanesi de “Manda ve himaye kabul edilemez” olmuştur.

Manda ve himaye nedir yazımız dışında ilginizi çekebilecek bir diğer yazımız olan Saptama nedir başlıklı yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz.

Content Protection by DMCA.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün